kaynağı değiştir]
Yine standart Amerikan Bilardo masasında oynanan bir oyundur. Bütün toplar 8-top düzeninde yerleştirilerek oyuna başlanır. Bu oyunda her iki oyuncu da sıra kendisindeyken istediği her topu sokabilir. Deliğe nizami olarak giren her top 1 sayıdır. Önceden belirlenen sayıya ulaşan oyuncu maçı kazanır. Bu oyunda da deklare yapmak zorunludur. Deklare edilen top yanlış deliğe girerse ya da başka bir top deliklerden birine girerse söz konusu top çıkarılıp açılış noktasına konur. Oyun sonu ise diğer türlerden tamamen farklıdır. Masadaki 15 topun sonuncusuna atış yapılmaz, masada kaldığı yerde bırakılarak önceden sokulmuş 14 top üçgen içinde en öndeki top olmadan dizilir. Topların diziliş sırası yoktur. Dizilişten sonra son toptan bir önceki topu yani 14. topu sokan oyuncu oyuna devam eder. İdeal devam biçimi masada önceki seriden kalan tek topu sokarak beyaz topla diğer 14 topu dağıtmak ya da "kırmaktır". Bu yapılamıyorsa güvenli vuruş yapmak gereklidir. Eğer 15. top üçgenin konacağı alanda kalmışsa üçgen içine konur ve 15 top birlikte dizilmiş olur. Aynı şey beyaz top için geçerli olursa açılış çizgisinden başlanır. Bu oyunda fauller -1 puan olarak hesaplanır. Faulden sonra beyaz topun kaldığı yerden devam edilir. Beyaz topun deliklere girmesi halinde açılış çizgisinde bir noktadan başlanabilir ancak açılış noktasının gerisindeki toplara atış yapılamaz. Üst üste 3 kez faul yapan oyuncudan 15 puan düşülür. Ayrıca bant kuralı da vardır. Bu kurala göre beyaz top ya da diğer toplardan en az biri vuruştan sonra en az 1 banta temas etmelidir.
Bilardo topunun tarihçesi, dünyanın ilk yapay polimeri olarak bilinen selüloidin tarihçesiyle yakından ilişkilidir. Selüloidin kökeni, Amerikan İç Savaşı (1861-1864) sırasında kuzey eyaletlerinin güney eyaletlerine uyguladığı ekonomik ambargoda yatar.
Fildişine alternatif bulma yarışı
O dönemde bilardo çok popüler bir oyundu. Ancak oynayan sayısı arttıkça, ortaya bir sorun çıktı. Bu sorunda, dünyada fil sayısının gitgide azalıyor oluşuydu. İki yüz yıl boyunca, bilardo topu yapımına uygun olup kullanılan tek malzeme fildişi olmuştu ve bir dişten sadece 4-5 top yapılabildiği düşünülünce, talebi karşılayacak fildişi bulunamıyordu. İç Savaş ve ambargo sonucunda bu malzemenin ithal edilmesi imkansızlaşınca, ticareti de son buldu.
Küçük bir kesikten büyük bir keşfe
Sektörün tehlikeye girdiğini gören bilardo aksesuarı üreticisi Phella and Collender, yasaklanan malzemenin alternatifini bulacak kişiye ödül verilen bir yarışma başlattı. Genç mucit John Wesley Hyatt, selüloz nitrat üzerine araştırmaya koyuldu. Ancak bir kaza sonucu parmağını kesti. Pansuman yaptığı sırada, o dönemde antiseptik olarak kullanılan kolloidon maddesini, hazırladığı karışıma yanlışlıkla damlattı ve karışımın sertleştiğini gördü.
Yüzyılın keşfiyle karşı karşıya olduğunu hissedip araştırmalarına devam etti. Karışıma kafuru (camphor) ekleyerek çözümü bulması için yedi yıl daha geçecekti. 12 Temmuz 1870 günü alınan patentle selüloid doğmuş oldu ve daha sonra gelecek plastiklerin önü açıldı.
Bir süre bilardo topu üretiminde kullanılan selüloid, topların birbirine çarpmasına fazla dirençli olmadığı için, 20. yüzyılda bakalit (Bakelite) gibi maddelerle değiştirildi. Bilardo topları bugün çoğunlukla fenolik reçineden üretiliyor ve bu malzeme fildişine çok benzer davranış gösterirken daha zor kirleniyor, mükemmel bir küre şeklini alabiliyor ve daha uzun süre kullanılıyor.
Ülkemizde ilk plastikler ise 1950’lerde el presleri ile üretilen ve hayvan süslemek için kullanılan boncuklardı. O yıllarda köy nüfusunun yoğun olduğu tarım toplumu olan ülkemizde, köylünün en kıymetlisi olan hayvanlarının süsleri el presleriyle plastikten yapılıyordu. Ardından zaman içerisinde; hamam tası, masrafa, tavla pulu gibi ürünler geldi. Bu vesile ile 2016 yılında rahmetli olan Türkiye’nin ilk plastikçilerinden Muammer İbrişim’i saygıyla anıyoruz.